⚖ Niet-oordelen
tips, oefeningen en reflectie
Wablief?
Herken je dat? Een collega wil je wat vertellen en je weet op de helft van de zin al wat er in de tweede helft komt. Of in ieder geval, je denkt dat je het weet. Maar is het wel echt zo?
Als je even stopt met megaan in alle oordelen, aannames en ideeën ontstaat ruimte om te begrijpen.
Ruimte om bewuster te kiezen. En dát verbetert je rust, je focus en je relaties.
Mindfulness gaat over de werkelijkheid ervaren zoals die is, zonder (voor)oordeel. Zien wat er is. Maar, ons brein is een beoordelingsmachine.
Alles wat we ervaren wordt gefilterd, gecategoriseerd en automatisch verwerkt.
- Sommige dingen beoordelen we als ‘goed’.
- Andere dingen beoordelen we als ‘slecht’.
- En de rest? Dat beoordelen we als ‘neutraal’.
Wat is er mis met oordelen?
Helemaal niks. Ons brein is er juist ontzettend goed in. Snelle oordelen hielpen ons overleven: we hoefden niet na te denken, we handelden. Hieronder zie je waarom dat zo’n slimme strategie was.
| Actie bij ritselende bosjes | Wind | Leeuw |
| Doorlopen | Je leeft | Dood |
| Wegrennen | Je leeft | Je leeft |
Met andere woorden:
liever één keer te veel schrikken dan één keer te weinig.
Dit automatische systeem hield ons honderdduizenden jaren veilig.
Het helpt ons om snel onderscheid te maken tussen wat aantrekkelijk is en waar we meer van willen, wat onprettig voelt en we liever vermijden, en wat we gewoon negeren omdat het niet belangrijk lijkt.
Maar…
wanneer we die automatische oordelen blind volgen, dan nemen ze ongemerkt de leiding.
We grijpen alles wat ‘goed’ voelt vast, duwen alles wat ‘slecht’ lijkt weg en missen ondertussen een enorme hoeveelheid leven die we als ‘neutraal’ wegfilteren.
Mindfulness trainen nodigt ons uit om iets nieuws te proberen:
niet stoppen met oordelen (dat kan niet), maar anders omgaan met die oordelen.
Door oordelen te herkennen, ontstaat ruimte:
Ruimte om aanwezig te zijn
Ruimte om te voelen wat er écht speelt
Ruimte om bewuster te kiezen
Je verschuift van reageren naar bewust handelen.
In plaats van het huidige moment te beoordelen, kun je er de ruimte voor zijn.
4 tips
om bewuster om te gaan met oordelen
1.
Oordeel gedrag, niet de persoon.
Of het nu gaat om iemand anders of om jezelf: probeer het gedrag los te zien van iemands waarde.
Je mag iets lastig vinden, maar dat maakt jou of die ander nog geen ‘moeilijk mens’.
2.
Vraag je af wat je écht weet.
Over jezelf: weet je zeker dat je ‘zwak’ bent, of is dat een oordeel uit gewoonte?
Over anderen: zie je echt het hele verhaal, of reageer je op een momentopname?
3.
Onderzoek wat er onder je oordeel zit
Achter een oordeel schuilt vaak iets anders:
angst, behoefte aan controle, vermoeidheid, verlangen.
Als je dat kunt zien, ontstaat ruimte voor een mildere reactie.
4.
Kijk wat oordelen met jou en je relaties doet.
Oordeel geeft soms een vals gevoel van controle, maar kost je vaak verbinding met jezelf en met anderen.
Door het op te merken in plaats van het te volgen, kies je opnieuw.
3 oefeningen
om niet oordelen te oefenen
1.
Adem met mildheid
Ga rustig zitten, zet een timer voor een paar minuten en breng je aandacht naar je ademhaling. Terwijl je ademt, merk je misschien gedachten op als:
“Dit werkt niet.”
“Ik kan dit niet.”
“Wat saai.”
Dat zijn oordelen. En dat is oké.
Wat je doet:
Adem rustig in en uit.
Zodra je een oordelende gedachte opmerkt, zeg in jezelf: “Oordeel.”
Doe niets met de gedachte.
Breng je aandacht weer terug naar het fysieke gevoel van je adem.
Herhaal telkens als het gebeurt.
💡 Elke ademhaling is een kans om mildheid te oefenen. Zelfs als het niet perfect voelt.
2.
Luisteren om te begrijpen
We luisteren vaak om te reageren.
Deze oefening helpt je om te luisteren om te begrijpen.
Zo doe je het:
- Kies één gesprek vandaag
Het kan met iedereen zijn: een collega, partner, vriend(in), of zelfs iemand in de supermarkt. - Luister 60 seconden zonder te onderbreken
Geen advies, oplossingen of voorbeelden.
Alleen aanwezig zijn en luisteren. - Vat samen wat je hoorde
Gebruik een eenvoudige zin zoals:
“Klopt het dat…?”
Hiermee laat je zien dat je écht probeert te begrijpen. - Stel één verdiepende vraag
Bijvoorbeeld:
“Wat is hier het belangrijkst voor je?” - Voel wat er gebeurt
Neem even een moment om op te merken:
Verandert de sfeer?
Voelt de verbinding anders?
Merk je meer rust of helderheid?
Probeer het vandaag eens uit en kijk wat het brengt.
3.
Jezelf benaderen als een goede vriend(in)
Sluit je ogen en breng je aandacht naar wat je nu voelt — in je lichaam, in je gedachten, in je stemming.
Stel je voor dat een goede vriend(in) zich precies zo zou voelen.
Vraag jezelf:
Wat zou ik tegen die vriend(in) zeggen?
Hoe zou ik reageren — woorden, toon, gebaar?
Open je ogen en schrijf het op.
Lees het terug… en zeg het vervolgens tegen jezelf, alsof jij die vriend(in) bent.
🔍 Als je minder zou oordelen over jezelf…
Wat zou je dan meer doen, durven of voelen in je dagelijks leven?
🔍Wat probeert dit oordeel je eigenlijk te vertellen?
Soms zit er een behoefte onder, zoals veiligheid, erkenning of rust. Kun je daar ook ruimte voor maken?
Je hoeft het oordelen niet te stoppen — alleen maar op te merken.
Reflectievraag
Wanneer oordeelde je vandaag over jezelf? Wat gebeurde er toen je dat opmerkte; reageerde je anders dan normaal?
Vaak willen we het oordelen meteen wegduwen. Maar juist het opmerken zonder daar weer over te oordelen, is de kern van mindfulness.
En weet: gevoelens zijn als boodschappers, ze kunnen je iets vertellen over wat belangrijk voor je is.
🧘 Zonder oordeel aanwezig zijn
In deze video legt Jon Kabat-Zinn, grondlegger van MBSR, uit wat het werkelijk betekent om zonder oordeel te observeren. Niet door gedachten te stoppen of gevoelens te fixen maar door ze met open aandacht en zachtheid te ontmoeten. Een uitnodiging om jezelf te benaderen zoals je een goede vriend zou doen.
Wil je een week lang een mindfulness-boost?
We hebben een gratis 7-daagse mindfulness-reeks waarin je elke dag een mini-oefening, reflectievraag of metafoor krijgt. Perfect om deze vaardigheid écht in de praktijk te brengen.
💛 Meld je hier aan en ontvang elke dag een mindful moment in je inbox!
