Jan Geurtz over piekeren, meditatie en loskomen van je gedachten

Piekeren is denk ik een probleem oplossen op een manier die het probleem juist veroorzaakt. Dus je hebt een probleem. Dat is bepaalde gedachtes te hebben die een soort ongemak veroorzaken. Laat het maar gewoon beknelling noemen of iets dergelijks. En vervolgens wil je graag van die beknelling af. En dus probeer je met denken van die beknelling af te komen.

Maar de beknelling is juist veroorzaakt door het denken.

Joe

Oké,

ja prima prima, ik heb lekker gewerkt vandaag. Fysiek gewerkt, vooral.

Ja.

Ja, ik heb

zo rond mijn huis liggen een soort betonnen tegels. En zo eens in een paar jaar liggen die helemaal bedekt met een soort dunne laag modder die er dan intrekt. En ik heb zo'n hoge drukspuit, dan moet dat weer schoongespoten worden. En daar ben je wel een paar uur mee bezig.

Dus dat heb ik vanmiddag gedaan. Dus ik heb me gewoon prettig.

Vermoeid gevoel in mijn rug ervan.

Ja, ja, zo is dat ja.

Piekeren is denk ik een probleem oplossen op een manier die het probleem juist veroorzaakt. Dus je hebt een probleem. Dat is bepaalde gedachtes te hebben die een soort ongemak veroorzaken. Laat het maar gewoon beknelling noemen of iets dergelijks. En vervolgens wil je graag van die beknelling af. En dus probeer je met denken van die beknelling af te komen.

Maar de beknelling is juist veroorzaakt door het denken. Hier zie je eenzelfde mechanism als bij verslavingen. Verslavingen hebben ook zoiets circulairs. Een verslaving is een oplossing voor een probleem die tegelijkertijd het probleem vergroot. Bijvoorbeeld alcohol, je probleem is...

dat je een beetje geremd bent en een beetje verlegen bent in het contact met anderen, dan ontdek je dat vijf biertjes jou helpen om weer lekker vlot los te gaan. Dus dat is een heel prettig gevoel. Maar iedere keer als je dat gedaan hebt, versterk je je overtuiging dat je zonder dat middel, zonder die alcohol in dit geval...

dus kennelijk niet kunt functioneren in sociaal opzicht. Dus je wijst jezelf eigenlijk steeds meer af over het nodig hebben van het middel. En die zelfafwijzing is zo beknellend dat je steeds meer het middel nodig hebt om eventjes je te bevrijden van de zelfafwijzing over het gebruik van dat middel. Het is eigenlijk heel bizar als je het eenmaal van de buitenkant kan zien, maar als je het er midden in zit is het heel beknellend. Nu hetzelfde geld is eigenlijk ook een beetje voor piekeren.

Je hebt een probleem. Het begint met een situatie waar je aan denkt. Het kan een situatie in het heden zijn of in het verleden of zelfs iets wat op je afkomt. Misschien een afspraak bij de tandarts over een week of zo. En dan ga je, denk je daar aan en dat geeft dan stress.

En dan ga je proberen van die stress af te komen door dingen te denken als, het gaat best wel meevallen die tandarts en de verdoving tegenwoordig is hartstikke goed. Maar al die tijd blijf je dus denken aan zeg maar de stress die de tandarts en de stress die door die gedachte oplevert. Dus je

probeert van die stress af te komen, van ongemak, van lijden zou je in het boeddhisme zeggen, op een manier die het juist veroorzaakt.

En dat is een vicieuze cirkel. En de Boeddhisten noemen die vicieuze cirkel samsara. Wat letterlijk in het Sanskrit iets van zoiets als ronddraaien of ronddwalen betekent.

Dus dat is piekeren

Ja.

Ja, ja, dit is een soort lus en als je nou zegt van oké je hebt een probleem en je zoekt een oplossing en die vind je niet, maar je herhaalt ook telkens dezelfde story, telkens weer opnieuw.

Mensen die weleens een relatiecrisis hebben gehad en wie heeft dat niet? Ten slotte, ja, die kennen dat verschijnsel. Dat je bijvoorbeeld een discussie met je partner over iets heel moeilijks en pijnlijks en iedere keer herhaal je diezelfde discussie en ga je in je gedachten als het ware een soort discussie aan met...

Je partner, alleen het is niet de echte partner, maar dat is de partner in jouw hoofd. En je krijgt nooit gelijk van de partner in jouw hoofd. En dus is het een eindeloze discussie. En zolang je die blijft voeren, blijf je dus ook lijden onder je, in dit geval dan, een relatieprobleem. Dus het

vicieuze ervan zou eerst moeten herkend worden.

en tegelijkertijd ook het zinloze van het piekeren zou moeten herkend worden. Op deze manier gaat het gewoon niet lukken. Maar het verleidelijke van piekeren is dat het heel soms wel een beetje lukt. Heel

soms kun je tegenover de nare gedachte ineens een hele fijne gedachte plaatsen en ineens is je stress weg. En heb je als het ware het ene middel vervangen door een ander middel.

De ene, zeg maar, pijnlijke beknelling heb je kunnen toedekken met de gedachte aan iets heel erg leuks. Zo van die tandarts over een week, maar dan denk je, ja, maar daarna ga ik wel drie weken op vakantie met mijn grote liefde. En dan probeer je daar heel erg op te focussen en ja, als dat lukt dan soms ook wel een beetje. Totdat je eventjes weer...

een beetje off guard bent, eventjes een beetje minder alert en dan komt ineens toch weer die nare gedachte naar boven en slaat hij meteen weer toe. Dus dit is samsara, dit is het probleem dat ontstaat omdat we ons eigen geest niet kennen. We zijn volkomen slachtoffer, willoos, slaaf van onze eigen gedachtenstroom.

Waar je werk ook over gaat is, hoe kun je daar op een andere manier naar leren kijken zodanig dat je wat minder afhankelijk bent van je eigen gedachten.

Ja, kijk, echt,

die jonge kinderen reageren nog primair. Dus als ze een probleem hebben, dan laten ze op dat moment dat ook volledig merken. Ze hebben nog niet zo heel erg sterk vermogen om te anticiperen. En dat is natuurlijk wat piekeren vooral doet. Piekeren is niet...

Je staat op straat en er komt de vrachtwagen op je afrijden. Dat is een probleem waar je onmiddellijk weet wat je moet doen, namelijk aan de kant stappen. Ja, dus het gaat altijd over problemen die niet acuut op dit moment, zeg maar, onmiddellijk ingrijpen vragen. Het is een probleem waar je over kan nadenken. Dus je krijgt tijd om over het probleem na te denken.

En dan is het natuurlijk vervolgens een kwestie van dat je je eigen gedachten wel heel erg serieus neemt. dat je gelooft dat jouw denken en de werkelijkheid één op één als het ware staan. Dat jouw gedachtenstroom een soort exacte beschrijving is van het probleem in de werkelijkheid. Dus ook daar zit een vorm van...

Een soort van misvatting, een soort van identificatie zit daarin dat je gelooft dat jouw gedachten dus adequaat beschrijven wat het probleem is. Heel merkwaardig kan je soms helemaal verstrikt raken in een probleem en dan bijvoorbeeld een probleem, een vermeend probleem. Ik gebruik vaak het voorbeeld van jouw partner is een week op reis met een groep collega's.

Terwijl hij of zij afwezig is, hoor je van iemand anders dat er in die groep iemand is die verliefd is op jouw partner. Verder weet je niks van of jouw partner ook wederzijds is of jouw partner gewoon niet eens weet dat die persoon verliefd is. Maar je hoort alleen maar zo'n vaag verhaal en onmiddellijk slaat er een soort onzekerheid toe. En je besluit om een appje te sturen of een smsje.

Gewoon een lief berichtje. Ik denk aan je, hoe gaat het met je? Natuurlijk is dat een soort manipulatie, want je wil gerustgesteld worden. Je voelt onrust door die gedachten over dat probleem en je wil gerustgesteld worden. Stel nu dat er geen reactie komt op dat appje. Na een paar uur nog niet, na een halve dag nog niet, na een dag nog niet. Dan weet je dat dat piekeren gaat exponentieel toenemen. Je begint eigenlijk al te geloven...

dat het gewoon waar is dat je partner met iemand anders druk bezig is en daarom geen tijd heeft om te reageren op je appje. Dus dat probleem wordt steeds werkelijker. Door dat denken wordt dat probleem steeds werkelijker en jouw beknelling

steeds heftiger en jouw gepieker steeds drukker. En dan komt ineens een heel lief berichtje terug. Sorry lieverd, mijn telefoon was leeg.

Ik heb het heel erg naar mijn zin, maar ik verveel me stierlijk, ik ben best wel een beetje eenzaam en ik verlang naar je. Het hele probleem blijkt dus een non-probleem te zijn geweest, wat zich uitsluitend in het denken bevond. Maar zolang je nog niet dat geruststellende berichtje hebt gehad van je partner, ben je er dus heilig van overtuigd dat jouw gedachten een beschrijving zijn van de werkelijkheid. Dat hele idee dat er een soort interpretatie plaatsvindt.

van een situatie naar een problematische interpretatie. Je zou ook kunnen zeggen, wat leuk, ik hoor al een dag niks van mijn partner. Wat zal hij of zij het naar zijn zin hebben? Ik ben blij voor mijn partner dat hij het zo naar zijn zin heeft. Dat zou ook een interpretatie zijn, we hebben natuurlijk in ons ego allerlei onzekerheden en angsten. Verlatingsangst is niet de minste daarvan. Dus wordt op die knop gedrukt.

En je creëert als het ware gedachten. We moeten het dan ook hebben over de relatie tussen denken en voelen. Want zo'n gedachte is problematisch omdat je gelooft dat het echt waar is. En dat triggert, en via zenuwbanen en hormonen en weet ik veel wat allemaal, een gevoel in je lijf. Je lijf voelt op dat moment een soort van stress.

die door jouw gedachten weer geïnterpreteerd wordt, als dat het dus echt waar is dat je een probleem hebt. En dat versterkt dan weer de stress en de stress triggert weer nieuwe gedachten. Dus je wil van die stress af en je blijft denken, gebruiken als een manier om van die stress in je lijf af te komen. Die telkens

die stress verhoogt en die stress triggert weer nieuwe herhalingen van hetzelfde verhaal, nieuwe, zeg maar...

de story nog eens helemaal opnieuw doorlopen. En ja, dat is de speaker. Het is een heel boeiend verschijnsel als je er van de buitenkant naar kan kijken. En als je er middenin zit is het buiten gewoon lastig om op

dat moment eruit te komen. En daar gaan we het natuurlijk zo over hebben van hoe kan je dat dan doen. Maar eerst moet je het herkennen. Je moet echt herkennen hoe dit werkt. dus zolang je nog gelooft dat jouw gedachten...

En het probleem één op één, zeg maar, een soort waar zijn, kom je er ook niet uit. Dus je zal ook op z'n minst een begin moeten maken met het boeddhistische onderzoek naar wat is eigenlijk werkelijk, wat is, maar, wat bedoelt de Buddha met dat we leven in een soort illusoire werkelijkheid. Een soort begin van kennis dat jouw gedachte is, als het ware, niet.

een beschrijving van de werkelijkheid zijn, eigenlijk alleen maar een manier om erover te communiceren, waarin heel veel vergissingen en interpretaties en manipulaties kunnen sluipen. Dus taal is hier de boosdoener en uiteraard tegelijkertijd ook de oplossing van het probleem, want we praten nu over... Het is ook taal dat we in de spiritualiteit gebruiken om als het ware

mensen te helpen om dit probleem aan te pakken.

Ja.

Het

zijn geen feiten, maar het punt is, zodra je je lijf mee gaat doen met je gedachten, voel je het als een feit. Kijk, je kan dat bij jezelf heel makkelijk, je kan op dit moment, kan ik de mensen die nu luisteren, kan ik uitnodigdenken, op dit moment eens dat je morgen een ernstige auto ongeluk gaat krijgen. De meeste mensen zullen daar nu niet zo heel erg van overstuur raken.

omdat ze

al weten, dit is een trucje, een oefeningetje, ik denk nu wel even dat, maar... En waarom raken we daar niet van overstuur? Omdat we terwijl we denken, morgen krijg misschien een autoongeluk, tegelijkertijd daar een meta-gedachte bij hebben van het is niet echt waar, ik denk dit maar, het is niet echt waar. Dus

gedachten die herkend worden als niet echt waar. Ja, als iemand tegen jou zegt, je hebt een...

een hele lelijke jas aan, maar je hebt helemaal geen jas aan, dan voel je je ook niet beledigd. Omdat je al weet, maar wacht eens even, die man kijkt niet goed, of die vrouw kijkt niet goed, ik heb helemaal geen jas aan. Waarom zeg je dat ik een lelijke jas aan heb? Ik heb helemaal geen jas aan. Ja, dus je voelt je niet afgewezen, je herkent het als niet werkelijk. Dus het eerste probleem als het ware is dat we doorgaan met onze gedachten, en zeker als dat de gedachten zijn over problemen, ze beschouwen als werkelijk waar.

Het feit dat ze ze beschouwen als werkelijk waar maakt dat een ander deel van de hersenen daar een soort fysieke reactie aan vastplakt. En dat is dan, ik noem het voor het algemeen maar stress, dat kan jaalogie zijn of eenzaamheid of frustratie, woede, afgeunst, al die nare emoties die we beschouwen als lijden. Die bij een verhaal horen, het verhaal van de partner die op reis is en misschien wel met een ander iets leuks aan het doen is, dat verhaal.

Triggert in je lijf verlatingsangst, dat is een beknelling, dat is een stress. Je wil dat niet voelen, je gaat denken aan oplossingen die het hele verhaal telkens weer herhalen. En zo zit je weer in een vicieuze cirkel van lijden, omdat je je eigen gedachten niet herkent. En omdat je je ongemakkelijke gevoel, je stress niet wil voelen. Dat die twee, die combinatie van die twee. Dus je herkent je gedachten niet als niet werkelijk waar.

en je waardoor het lijkt alsof dat gevoel als het ware heel echt waar is en daarom wil je er van af. Je wil van dat gevoel af. En als je er van af wilt ga je een oplossing zoeken. Vaak is dat denken, maar er zijn andere oplossingen natuurlijk. Sommige mensen gaan voor de tv zitten en gaan binge watchen en zes zakken chips leeg eten. Andere mensen gaan zuipen en snuiven. Ja, ik noem zomaar een paar hele interessante oplossingen die feilloos werken om even tijdelijk

van je gepieker af te komen, maar die ook hetzelfde bijeffect hebben, namelijk dat ze het probleem vergroten. Dus alle oplossingen die we kieken, ja? Dan ga je gewoon.

Ja.

Ja.

Ja,

zeker als het gaat om dingen als... Als je over afwijzingen afgewezen wordt door anderen... Als jij denkt dat andere mensen iets negatiefs over jou denken... Dan is dat in feite je eigen gedachte. Je weet niet wat andere mensen over jou denken... Maar soms zijn we er zo van overtuigd dat die buurman altijd zo raar Die moet wel hele rare dingen van mij denken en dan vind je dat heel erg naar.

En dan is die buurman heel fout bezig. Maar jij leidt daar ook onder. Omdat je niet eens herkent dat het jouw gedachten zijn. En je weet helemaal niet wat die buurman denkt. Dus je eigen gedachten niet herkennen als... Als we het echt even heel exact noemen. Wat je niet herkent is dat jij gedacht wordt. De gedachten gaan niet over jou.

De gedachten creëren jou. Iedere keer weer opnieuw creëren jouw gedachten een soort van zelfbeeld. Byron Katie zegt ergens, je denkt niet, je wordt gedacht. De gedachten dat jij bent wie je denkt dat je bent. Als je praat over het

ego, over het boeddhistische begrip ego, dat we doorgaans ervan overtuigd zijn dat we een werkelijk bestaand afzonderlijk...

soort entiteit zijn, een mens in dit geval dan, maar dat dat echt bestaat, dat mens, dat die ik die wij in dit lichaam ervaren, dat dat een werkelijk bestaande ik is, een enkelvoudige, onafhankelijke en permanente ik. En ook dat is een onderdeel van de vergissing. Ook dat maakt dat we telkens weer opnieuw ons beledigd voelen of gefrustreerd of afgewezen.

of in de steek gelaten of wat dan ook. Dus,

Ja.

Ja, dat is duidelijk. Dat is allemaal het ego. Het ego is ons aangeleerde zelfbeeld. En daar zitten angsten in, want we als klein kind angsten meegemaakt. Ook bij lieve ouders hebben we nare dingen meegemaakt. Ook lieve ouders moeten hun kinderen regelmatig afwijzen. Dat heet opvoeden. En het hoort erbij. Je kan het niet overslaan, je kan het niet voorkomen. Maar evengoed leren we als kind al dat we niet goed zijn zoals we zijn en dat we ons best moeten doen om ooit...

Het zijn maar een volwaardig mens te worden. dus dat hele aangeleerde zelfbeeld, dat zit vol met dit soort angsten. En toedeckingen van die angsten. Dus mensen met een beetje een normale gezonde jeugd, als ik het zo mag noemen, met ouders die goed functioneerden, emotioneel goed in hun vel zaten, die hebben ook die angsten, maar hebben tegelijkertijd adekwaarde toedeckingen van die angsten geleerd. En hebben dus in

een gewone, normale gang van zaken

niet zoveel last van die angsten. Maar evengoed ook die mensen als ze heel erg verliefd zijn op iemand en de geliefde gaat ervan door met een ander, die ervaren verlatingsangst, ervaren gekwetstheid, ervaren afwijzing. Als je iets heel belangrijks doet en het misleukt, je faalt bijvoorbeeld, de meeste mensen wijzen zichzelf dan ook enorm af en affijnt. Dus het is een heel complex geheel dat aangeleerde zelfbeeld. En dus ook hier...

Als het... Dat wil natuurlijk straks gaan wordt hebben over paar makkelijke oplossingen voor dat piekeren. Maar

het piekeren is een soort top van de ijsberg. Van een hele berg misvattingen. Onjuiste aannames over onszelf en over de wereld. Die allemaal bijdragen tot dat verschijnsel piekeren. Dus je kan wel een paar tips doen. Maar als het werkelijk...

Als het piekeren werkelijk heftig is, we praten dan echt over de wat grotere levensproblemen, dan kom je er niet met tips en trucs. Dan moet je eigenlijk best wel heel veel oefenen, spirituele beoefening doen. En naast

even op psychologische therapie en training, om van je al te ernstige piekernijgingen af te komen.

Ja, ja.

Ja, dat hoort ook bij dat aangeleerde zelfbeeld. Een hoop mensen die af en toe hebben mensen wel eens een periode in leven dat alles goed gaat en dan denken ze dat ze die negatieve zelfovertuiging niet hebben. Maar goed, zodra er dan echt weer iets helemaal misloopt, dan komt hij toch ineens weer naar boven. Hier heb ik het vooral over geschreven in mijn boek Verslaafd aan Liefde, hoe die zelfafwijzing als het ware in ons zelfbeeld ingebakken zit.

en hoe je eigenlijk alleen maar via spirituele beoefening daar bovenuit kunt komen. Want het is nog niet eens zo dat je er ooit van afkomt van dat aangeleerde zelfbeeld. Dat ook niet de bedoeling. Kan ook niet. Je kan niet van je ego afkomen. Maar je kunt wel leren zien dat jij je ego niet bent. Dat ego een soort schijnpersoonlijkheid is. En dat jij het bewustzijn bent van die schijnpersoonlijkheid.

De schijnpersoonlijkheid is een verschijnsel in bewustzijn. En de stroom van gedachten is weer een belangrijke factor in dat schijnpersoonlijkheid. Dus er is een hoop te leren op dit gebied.

En heel veel boeiende dingen zijn er over te leren. En waarom zou je dat doen? Ik kreeg van de week nog een mailtje van iemand. Die had ik wat dingen uitgelegd en hij zei ja, maar ik...

Ik begin nu te begrijpen dat spirituele pad dat het wel iets is waar je rest van je leven dan mee bezig bent. Ik van heb je niet een wat sneller oplossing voor me. Dus ja,

grappig. dan zeg ik van ja, nee, dat is nou juist het probleem. Die behoefte aan een snelle oplossing, aan snel even van je naderheid afkomen, is nou juist de oorzaak dat je alsma weer opnieuw, zeg maar, in dat gepieker en in diezelfde naderheid terechtkomt. Dus ook hier geldt weer de...

De woorden van de boeddha die heel duidelijk uitlegd legt dat lijden een oorzaak heeft. En als je die oorzaken leert kennen en de oorzaken kunt loslaten, dat dan het lijden kan beëindigd worden. Dus lijden is piekeren zou je kunnen zeggen. Piekeren is lijden. Het woord lijden is nogal deftig, maar dat is eigenlijk bijna altijd piekeren. En piekeren in combinatie met...

Want natuurlijk iemand die een belangrijk wiskundig probleem aan het oplossen is, die is ook aan het piekeren, maar dat bedoelen we helemaal niet, want die vindt dat leuk. Dus het gaat om piekeren met beknelling. Piekeren met tegelijkertijd niet willen piekeren. Niet willen

voelen wat je voelt. En denken gebruiken als jouw manier om van die rotgevoelens af te komen. En ja, en daar raak je dus... Dat is een visueus cirkel, want zolang je denkt, dat je van je...

pijnlijke gevoelens af kunt komen door denken, hou je de pijnlijke gevoelens in stand. Einstein zei al, Einstein zei je kan een probleem niet oplossen binnen hetzelfde denksysteem waarin het ontstaan is. En hij bedoelde denksystemen dan sub-denksystemen. Maar er is één soort van overkoepelend denksysteem en dat is geloven dat jouw gedachten werkelijk waar zijn. Over een objectief werkelijk bestaande werkelijkheid.

Ten eerste een objectief bestaande werkelijkheid is en dat jouw gedachte daar een adequate beschrijving van zijn. Dat is echt een enorme misvatting. Jouw gedachten zijn veel meer een projector op de werkelijkheid. Je projecteert je werkelijkheid door allerlei dingen te denken die dan vervolgens weer nare gevoelens opleveren, die vervolgens jou bevestigen in jouw misvatting dat het allemaal echt waar is wat je aan het denken bent.

Ja, ja.

Ja, En wie er, zeg maar, buiten het boeddhisme daar heel erg mooi werk in gedaan heeft, is Byron Katie. Die ken je misschien wel. Zij heeft dat denken zelf heel erg mooi geanalyseerd, zonder dat je eigenlijk in die, zeg spirituele kennis vanuit het boeddhisme, over de illuswaarheid van de werkelijkheid en dat soort dingen, daar gaat zij niet in. Ze heeft alleen maar hele simpele, zeg maar, onderzoeksvragen. Dus je hebt een pijnlijke gedachte. Mijn partner...

is misschien wel vreemd aan het gaan en ik ben heel erg bang om haar kwijt te raken. En dan ga je die gedachte echt onderzoeken, eerst al door hem op te schrijven. Dat helpt trouwens heel erg als je aan het piekeren bent. Schrijf dan je piekergedachten eens op. Alleen dat al is een nuttige tip voor piekeraars om

het denken in ieder geval wat af te remmen. Want je kan niet zo snel schrijven als je denkt, dus je moet langzamer gaan denken als je het gaat opschrijven.

Ja en dan ga je die vragen stellen van...

Bar en Katie, dat gaat dan inderdaad over is het werkelijk waar wat ik denk. En vervolgens als je dan denkt ja het is werkelijk waar, maar kan ik dat dan werkelijk zeker weten? Dat dat waar is en dan komt er dan een soort begin van twijfel en dan komt eigenlijk de mooiste vraag, wat doet het mij als ik geloof dat deze gedachte echt waar is? En dan zie je dus dat geeft mij stress, geeft mij onzekerheid,

dat geeft mij zelf afwijzing, dan voel ik me misleuk, dan voel ik me bang.

En dan komt de vraag daarachter aan, hoe zou ik me voelen als ik niet zou geloven in deze gedachten? Nou, dan zou ik me bevorderlijk veel beter voelen. Dat, hè. Dus dat zijn de vragen die je kunt stellen. En Barricade zegt niet stop dan met die nare gedachten, hè. Want je bent ook niet begonnen bewust van, laat ik nou eens als besluit nemen, ik ga nu deze nare gedachten denken. Nee, je besluit niet om naar te denken. Ze overvallen jou.

Je wordt nagedacht als het ware door dat aangeleerde denksysteem dat al vanaf je jonge jaren op gang is gekomen en sinds je tweede levensjaar ofzo, zeg maar, getraind is in het ene gedachte los op en meteen triggert het een volgende en die triggert een volgende. En het is één groot denkverhaal wat wel als een rivier wordt voorgesteld, ene golfje gedachte zakt weg, maar meteen triggert het een volgende gedachte.

Mijn partner is een week niet thuis. Zouden ze het wel naar de zin hebben? Wat zou ze aan het doen zijn? Dat soort dingen. Woep woep woep. En binnen twee tellen, twee minuten, kan je in een heel naar verhaal terechtgekomen zijn. En zodra je dan je lijf reageert op dat verhaal, is het ineens heel echt waar wat je denkt.

Ja, ja.

Ja, ja,

Ja, dat is een heel bekend verschijnsel. En dat heeft alles te maken met het feit dat als je in bed ligt, heb je vermoedelijk het licht uit. En vaak ook je ogen dicht en in het donker. ja, de mind, dat waar gedachten in voorkomen, is natuurlijk iets wat veel meer...

het faciliteert dan alleen die gedachten. De mind is ook datgene waarin de werkelijkheid wordt ervaren. Je kijkt om je in je kamer, dat gebeurt ook in de mind of in het bewustzijn. Dus die hele werkelijkheid is doorgaans een soort hou vast terwijl je aan het piekeren bent over eventueel je partner die misschien iets naars aan het doen is. Kijk je wel naar buiten en zie je gewoon een boom of je ziet je eigen huiskamer. Dus er zit nog een soort continue factor.

in your mind, die een beetje een

soort van bestaansbodempje geeft. En natuurlijk, sommige mensen kunnen zichzelf zo de ellende inpiekeren, dat bijna volledig het contact met de werkelijkheid verloren is. Maar die werkelijkheid is er in ieder geval, zolang je nog met je ogen open en het is licht, kan je die werkelijkheid nog zien. Maar zodra het echt donker is en je ligt met je ogen dicht, dan is er alleen nog maar de werkelijkheid die je aan het in je gedachten hebt, dus de beelden en de taal.

die op dat moment, maar, die, ik wou bijna zeggen die je produceert, maar die geproduceerd worden, waarbij jij denkt dat het over jou gaat, ja, die hebben geen enkel tegenwicht, geen enkel tegengift. Je kan er niks tegen overstellen. En er komt nog bij dat als je in bed ligt, meeste mensen, als ze merken dat ze niet kunnen slapen vanwege het piekeren, krijgen ze nog een extra soort verzet.

namelijk verdomme nog aan toe. Ik wil slapen want anders kan ik morgen niet functioneren. Veel mensen hebben angst om onvoldoende slaap te krijgen omdat ze bang zijn dat ze daarna de dag moeilijker aan kunnen. Eventueel met drukke kinderen of een drukke baan of wat dan ook. Dus je ligt in bed, je merkt dat je aan het piekeren bent, ligt, kan niet, slaapt niet meer pakken of je bent helemaal niet eens in slaap gevallen omdat je zo aan het piekeren bent.

En er komt dus een enorm verzet tegen die situatie dat je aan het piekeren bent. Een verzet is bij uitstek dat wat in stand houdt waar je je tegen verzet. Dat is ook

zo'n mooie basisregel. Dat wat je veroordeelt, dat wat je bestrijdt, dat hou je nou juist in stand. Dus piekeren

heeft ook een soort meta-veroordeling bij zich. Wat stom dat ik nou weer ligt te piekeren.

En wat stom dat ik hier wakker lig te liggen, want dit is mijn kans om uitgerust te worden. Het

is een en al verzet, is een en al veroordeling. Veroordeling van jezelf, veroordeling van eventueel de persoon waar het gepiekeren over gaat. Dus dat is als je s'nachts aan het piekeren bent. Dus mijn advies over vanaf s'nachts piekeren is dus dat je die ten eerste moet gaan herkennen dat een uurtje minder slaap betekent...

niet of nauwelijks vermindering van je fithheid de dag daarna. De meeste mensen kunnen gewoon heel prima functioneren. Misschien dat je een klein beetje brakgevoel hebt ergens achterin je en je bewustzijn, maar je kan gewoon alles nog. Dus dat alleen al beseffen. Van maak je niet zo druk over het feit dat je niet kan slapen. Dat kan soms al helpen om weer in slaap te vallen, maar als het probleem werkelijk hardnekkig is...

Dan moet je gewoon stoppen met willen slapen. En dat is dus heel concreet. Licht aandoen, rechtop gaan zitten. Eventueel daar beginnen met je spirituele beoefening. Soms is dat niet voldoende. Dan moet je echt even uit je bed gaan. Ik heb zo'n piekere periode gehad. Een tijd geleden alweer, gelukkig. Maar in een periode van relatiecrisis natuurlijk. En op een gegeven moment ben ik echt...

Ik was bijna elke nacht lastig, ik dacht dat ik met mezelf afsprekend Als ik langer dan een kwartier piek, dan ik op. Ik

ga naar beneden, naar mijn plekje waar ik altijd mijn meditatie doe. Ik zitten, pak een kop thee, het zit nog in de kandentee. Ik pak een kop thee erbij, ik ga zitten en ga een klein beetje zitten. Dat is vaak voldoende om uit dat gepieker te komen.

Straks kunnen we nogal iets dieper ingaan op hoe mindfulness en awareness daarbij kunnen helpen. Maar alleen al het feit dat je gewoon de tijd neemt om eventjes te mogen piekeren en te gaan zitten en dan niet proberen om er mee te stoppen, maar gewoon al je aandacht te brengen bij de kamer, eventueel bij het boeddha beeldje als je dat toevallig hebt staan, bij je ademhaling eventueel.

Niet te veel de strijd aan tegen het piekeren, maar je aandacht richten op de werkelijkheid die op dat moment wel weer

gewoon zichtbaar is. Je woonkamer is weer zichtbaar, je voelt de thee weer in je lijf stromen, dat soort dingen. En wat grappig is, als je dat midden in de nacht doet, je kan een kwartier of een half uur duren als je zo zit, maar dan krijg je toch een slaap en dan moet je heel snel naar je bed rennen en ga je licht uit doen en dan weet je wel in de hoop dat je die wave

van slaap komt en golven.

dat je die slaapgolf, dat je die kan pakken zoals een surfer op tijd bij de golf is om mee te kunnen surfen. En zo kan je je nachtelijke gepieker behoorlijk terugdringen, want als je anders bijde misschien wel twee uur per nacht mee bezig en nou misschien maar een half uur. En veel zinvolder, want die half uur is een hele nuttige beoefening van jouw spirituele beoefening.

Ja,

tuurlijk. De beoefening in mijn geval, ik ben niet verlicht. Dus dat betekent dat je altijd eerst in je normale dagelijkse doen... en er gebeurt iets, of het is inderdaad... en dan in bed liggen en bij mij is dat dan vaak wel in slaap... maar dan moet ik als oude man één of twee keer per nacht eruit om te plassen... en dan kruip je terug in bed en dan kan het probleem ineens toeslaan.

Als er een probleem is, is dat het moment waarop het toeslaat. En dan, ja, dan moet je dus gewoon... Dat kwestie van hoeveel ervaring heb je in je beoefening en hoe ernstig is het probleem natuurlijk. Want echt een hele, hele diepe heftige relatiecrisis. Nou, dan ben je wel maanden mee bezig voordat je daar een klein beetje bovenuit kunt kijken. Maar als het

gewoon een wat kleiner probleem is, dan...

Dan kan je dus gewoon ook eventjes je licht aan doen, even rechtop gaan zitten. wat dan ook voor beoefening jou helpt om even uit dat proberen van je stress af te komen. Proberen om er van af te komen, daar moet je op houden. Dat is dus eigenlijk het allerbelangrijkste punt. als je de belangrijkste tip van hoe kom je van je gepieker af is, hou op met van het gepieker af te willen komen.

En richt je aandacht op iets positiefs, iets wat je wel wil en niet op iets wat je niet wil. Want als je iets wat je niet wil en je gaat het bestrijden, dan verergerde je het juist. En zeker bij denken. je gedachten niet wil denken, het klassieke voorbeeld van probeer niet aan een roze olifant te denken, ja daar heb je hem al. Dat he,

probeer niet aan je relatiecrisis te denken, nou, recept voor meer ellende.

Kijk

ja, denk dat de meeste emoties, misschien wel alle emoties die we als volwassenen kunnen ervaren, hebben we onze kindertijd al aangeleerd. Ook al zijn de triggers natuurlijk die veranderen. Een klein kind kan zich heel erg verlaten voelen omdat een moeder een rotopmerking heeft gemaakt of weg was terwijl je haar nodig had.

En later wordt dat dan een partner die dingen doet die bij jou diezelfde verlatingsangst weer triggeren. Dus je geluzie,

frustratie, machteloosheid, zelfafwijzing, het gevoel dat je faalt, dat je dom bent, dat je slecht bent, dat je slap bent. Afijn, er is een heel lijstje met negatieve overtuigingen die mensen kunnen hebben. die inderdaad...

Als een soort algemene noemer dan hebben, ik ben niet goed genoeg of nooit goed genoeg. Dat kan altijd beter. Er is altijd een soort veroordeling over onszelf achter ons zelfbeeld. die leveren dus vaak de fysieke kant van het piekeren. Ja, piekeren heeft een mentale kant. Als maar verhalen herhalen, oplossingen denken.

En dan het lichaam onder de kin, daar zit dan bijna altijd de beknelling. Je keel zit wat... Je hart is hard met een dedon. Je buik voelt als een baksteen. De combinatie van die drie, je bent nooit, zeg maar, eenzaam in je knie. Je zit altijd in je keel, in je hart of in je buikchakraam.

Dus dat zijn de emotieplekken als het ware, waar ook de gelukkige emoties zitten uiteraard. En dus die beknellingen die in die chakra zitten, die blokkade zou je ze kunnen noemen, of laten we het maar gewoon stress noemen.

Heel slecht, want je hoeft niet in chakras te geloven om hiermee te kunnen werken. Gewoon stress in je leven. En die stress in je leven die triggert dus weer die sterke behoefte om er van af te willen.

En dan zit je in de vicieuze cirkel. Dus welke

emoties... Eigenlijk in Dzogchen kom ik uit de Tibetaanse traditie. Dus daar is Dzogchen de belangrijkste spirituele traditie. En in Dzogchen wordt niet zo heel erg diepgravend gekeken naar welk soort emoties er dan zijn. Dat is meer het domein van de psychologie. En heel interessant uiteraard ook om dat te onderzoeken.

Maar als het gaat om hoe kun je als het ware je losmaken van je identificatie met die stroom van gedachten, die overtuiging dat jij de denker en de hoofdpersoon bent in jouw eigen gedachtenstroom, hoe kun je je daarvan losmaken? Daarvoor hoef je niet al die emoties te kunnen herleiden tot oorzaken en omstandigheden.

Ja,

dat wil zeggen, is een manier die niet werkt. is een aanvrechse manier. Natuurlijk, je wil niet voelen. Je voelt je gefrustreerd, bekneld, afgewezen, kloten. Je voelt je kloten. Dat wil je niet voelen. Je wil je gevoel niet voelen. En

dus ga je in verzet en ga je in overdrive denken. Overdrive denken om van je probleem af te komen. En dat triggert dan weer nieuwe stress in je lijf die je dan weer niet wil voelen.

Het... Ja, de meest kernachtige tip hier is dus eigenlijk ophouden met niet met ervan af te willen, maar het gaat vooral over het leren toelaten van wat je dan ook voelt. De

gevoelens toelaten zonder de gedachten die de gevoelens getriggerd hebben te geloven. Dus aan de ene kant...

Je pikersituatie is, je denkt dingen die in je lijf stress veroorzaken, die vervolgens weer jou stimuleren om door te gaan denken en er vanaf te willen denken. En die situatie, is dus lijden. En de beoefenaar

kan daar een uur of een halve dag in zitten, maar ergens komt dan het bewustzijn naar boven. wacht even, maar dit is wat de Buddha bedoelde. Nu ben ik het dus aan het doen.

Ik ben dus nu mijn eigen lijden aan het creëren. Dus ook hier een belangrijk tip is neem verantwoordelijkheid voor je eigen lijden, voor je eigen gepieker. Ook al heeft iemand anders misschien een rotstreek uitgehaald waardoor jij de hele tijd zit te piekeren. Maar het pieker is jouw eigen verantwoordelijkheid. Het is jouw eigen mind die niet in staat is om er overheen te kijken over dat gepieker. Ja, dus neem verantwoordelijkheid voor je gepieker. Dus beschouw het als dit is mijn probleem. Later kan ik eventueel ook een oplossing zoeken.

met degene die dat probleem getwikkerd heeft, maar eerst moet ik mijn eigen gepieker leren zien als mijn eigen probleem. En

dat herkennen als, en wat is dan het probleem, is dat ik ervan af wil. En dat ik niet wil voelen wat ik voel. En de beoefenaar leert dus als het ware te oefenen met ongemakkelijke gevoelens zonder ervoor weg te lopen. En dat is dus eigenlijk...

Dat is, en zeker in Soxin, dat is wat meditatie is. Meditatie of beoefening in Soxin is dus niet proberen om niet zo weinig mogelijk te denken en alleen maar serene gevoelens te hebben. In Soxin is meditatie is zitten en niks doen tegen wat er dan ook maar in je opkomt. En

dat zijn vaak dus ook gevoelens van verveling, slapenrugheid, irritatie, over al dat gepieker, en ook als je niet aan piekeren bent.

Maar je zit te mediteren, kan je heel gauw gaan erger aan je eigen gedachten. Want de misvatting heerst ook nogal. Dat goede meditatie is dat er dan bijna niet gedacht wordt. Maar in

Soxia is dat helemaal niet het geval. In Soxia is denken juist je behoefening. Namelijk leren kijken naar het denken zonder nog te geloven dat jij de denker bent van die gedachten.

Ja, ja.

Ja.

Ja, ja. En het niet weten triggert dus eigenlijk die gedachten. En die gedachten die menen dus dat niet weten te moeten invullen met een soort van wel weten. Ja, die

vullen dat op met wel weten. Dan meen je te weten dat je partner misschien wel heel nare dingen aan het doen is. dan, en,

en nou ja, dus dat is dat geloven dat jouw verhaal misschien wel daar is en dat, en dan vooral de stress die daar dan door veroorzaakt wordt.

die stress niet willen toelaten, niet willen voelen.

Ja, ja, ja, ja, dat is vaak zo.

De combinatie van vaak ook wel onduidelijke instructies of ze onduidelijk

zijn maar geënterpreteerd. Ik heb de eerste jaren dat ik bij Tibetans-Buddhisme was. Tibetans-Buddhisme blinkt niet uit in zeg maar onderwijskundige kwaliteiten en didactische kwaliteiten.

De leraar zit in een Tibetans kennis te spuiën. En dan moet je op een of andere manier maar zien erachter te komen wat hij aan het zeggen is. Maar wat ik bedoel is dit... Nu ben ik even kwijt wat ik wou zeggen. Dat is grappig als ik ineens aan andere... Ja, ja, Precies. Ja. Ja.

Dus de eerste twee jaar of zo... ...had ik de Tibetanse instructie, is dat je als mediteer... In het Engels werd het dan uitgelegd...

Never be distracted for a single moment. Dat is

een traditionele instructie. En als je dat als westerling dan hoort,

ga je dat twee minuten proberen. En dan kom je er meteen achter dat dat gewoon niet lukt. Je kan niet denken. Maar dat is in zo'n enorm cultuur verploofd, want in het oude Tibet werden...

meditatie instructies gegeven naar het eindresultaat. Dus het eindresultaat zou je aan ons erbij moeten zetten. Het eindresultaat is, als je dit jarenlang oefent, dan is het dat je misschien niet meer afgeleid wordt. Dat je never

be distracted for a single moment. Het schijnt dat hooggerealiseerde leraar inderdaad dag en nacht, zeg maar, aanwezig blijven. Present, aware of wat dan ook. Maar wij zijn daar helemaal niet.

Pas na twee jaar kreeg ik van een andere Tibetans leraar, die wat jonger is en dus wat westerse georienteerd, kreeg ik eigenlijk een veel heldere uitlag. Die zei van probeer maar eens gewoon te zitten en je niet druk te maken over dat denken. Maar wel proberen om aanwezig te blijven, om te beseffen. Als het rustig is in je geest, besef dat het rustig is. Als het druk is in je geest, besef dat het druk is in je geest. Ja, dat is dus zo.

En toen ben ik dus wel begonnen met beoefening. En natuurlijk, dan doe je nog jarenlang allerlei dingen verkeerd, dat hoort bij het spirituele pad. Ja,

dat hoort bij de ontwikkeling. En uiteindelijk begint het dan, in mijn geval na 20 jaar of zoiets, begint het dan een beetje te werken.

Ja.

Ja, laat het los.

Hé.

Ja, dat klopt. Ja, dat herken ik.

Ik heb dat wel ergens geschreven. Loslaten kan je niet doen. Loslaten is wat ontstaat als je je niet meer druk maakt over het loslaten. Ja,

dus natuurlijk heel veel dingen in de spiritualiteit zijn niet het resultaat van inspanning. Dat is wat het ego denkt. Het ego denkt, ik ga mijn best doen en dan uiteindelijk die worst van in de toekomst, dan raak ik dan misschien wel verlicht of in ieder geval heb ik minder lijden.

En daar ga ik dan mijn best voor doen. het bizarre is natuurlijk dat het eigenlijk een hele spirituele pad helemaal niet een kwestie is van inspanning met een resultaat in de toekomst, maar eerder van een soort ontspanning in een resultaat wat op dit moment al aanwezig is. Dus bij

feit is alles al aanwezig in onze bewustzijn. Is alles al aanwezig? Is de volmaaktheid al aanwezig? Is liefde al aanwezig? Is helderheid al aanwezig?

en er wordt alleen maar doorheen geluld de hele tijd door die gedachtenstroom, waarvan we dan denken dat is wat we werkelijk zijn. Maar in werkelijkheid zijn we het bewust zijn, de onmetelijke ruimheid, waarin die gedachten vaak een hele kleine, om niet te zeggen klein zielige interpretatie van de werkelijkheid creëren. En daar zijn we dan volledig mee geïntentificeerd.

In Zen wordt het wel Small Mind genoemd, tegenover Big Mind is wat we werkelijk zijn. Small Mind is wie we denken dat we zijn. En allemaal

is het onderdeel van een prachtige spirituele pad. Je kan dat allemaal leren als je de juiste lessen krijgt, juiste boeken leest, eventueel de juiste leraar vindt. Dat is in de overdracht van kennis en ook de overdracht van wat is dan precies de methode die je daarin volgt.

Verschillende methoden voor verschillende types mensen ook. Maar je moet een methode volgen die bij jouw type een beetje past. En als je dat allemaal voor elkaar hebt, dan is het verder een kwestie van de rest van je leven te gewoon mee bezig zijn. Zonder hoop op resultaat en zonder angst voor falen. Oftewel, maak je niet druk over verlichting. Een van de meest contraproductieve ideeën op het spirituele

pad is dat je ermee verlichting zou moeten bereiken.

Verlichting wordt in het Tibetans-Buddhisme trouwens ook genomen, het pad van niets meer hoeven te leren. No more learning.

Ja, precies. Dat alleen maar beoefenen als je in de naderheid zit. En als het weer wat lekker doet.

No,

Ik denk dat je ten eerste moet ophouden met mensen die inderdaad vanzelf merken dat ze soort jojobeoefenaar zijn van periodes wel, periodes niet. Die moeten eerst al ophouden met zichzelf af te wijzen over het feit dat ze niet of te weinig beoefenen.

Want zelf afwijzing over niet of te weinig beoefenen, hou dat nou juist in stand zoals ik net al zei. Dat wat je veroordeelt en bestrijdt, dat hou je in stand.

Dat wat je liefdevol omhelst en aanvaardt, krijgt ruimte om eventueel te transformeren, te veranderen in de sleukers. Dus daar begint het al mee. Maak je niet druk. Uiteindelijk is er geen haast als je in dit leven niet een realisatie bereikt dan wel in een volgend of in over 100 levens of wat dan ook. Dus al die hele fundamentele continuïteit van bewustzijn, als je die al een beetje zat, kunt aanvaarden. Maak je niet druk, er is geen haast.

En

dan verdwijnt heel het idee van een soort corvée wat ik op me moet nemen omdat ik nu toch echt in dit leven verlichting moet bereiken. verandert in een soort...

maar wacht eens even, Zou het niet ontzettend boeiend en leuk zijn om er achter te komen wie ik werkelijk ben en waar deze wereld werkelijk, zeg maar, omdraait? Dat die nieuwsgierigheid, die fascinatie, die liefde ook, eventueel, liefde voor werkelijkheid. Wat is nou eigenlijk werkelijk?

achter al die theorieën, achter al dat gedenk. sommige mensen hebben daar meer enthousiasme voor, dat willen werkelijkheid achterhalen. Andere mensen hebben daar helemaal niet zo'n affectie mee. Dat zijn meer de praktische oplossers. Die kunnen soms ook op het spirituele pad een tijd lang wel goed meekomen natuurlijk, want die hebben dan een soort meditatietechniek.

die, zeg maar, hun een beetje kalmeert. De kalmeringsmeditatie kan dan heel praktisch zijn en mensen een soort stabiliteit geven in hun psyche. Dus dat is niet het overstijgen van het ego, maar dat is het ego een soort stabiele basis geven in jouw shamatha, in jouw kalmeringsmeditatie. En ook dat is heel waarbevolen natuurlijk. En het achterhalen hoe de werkelijkheid in elkaar zit, de realisatie, dat komt dan wel een andere keer.

Ja.

Ja, als we even hele spirituele verhaal parkeren, als je dit probleem werkelijk wilt oplossen, dan moet je gewoon gaan studeren en beoefenen. In een of andere traditie, dat kan boeddhisme zijn, dat kan advaita zijn, dat kan soeffie zijn, maakt allemaal niet uit. Maar dan moet je echt op zoek gaan naar wie je werkelijk en wat de werkelijkheid werkelijk Maar los daarvan, een hele paar simpele tips en trucs komen we nu op.

Het piekeren, stel dat je overdag heel veel piekert en dat noemen we vaak dan depressie. Hoewel depressie nog iets meer is dan alleen maar veel piekeren. Maar er is nog niet zo lang geleden een nieuwe methode ontwikkeld. Tot dan toe werd depressie altijd met therapie behandeld en hoe heet dat nou? Cognitieve therapie.

Dus laten zien van je moet gewoon aan

leukere dingen denken. Probeer dan maar aan leukere dingen te denken en niet aan al die nare dingen. Maar dat bleek ook al dat dat gewoon heel weinig effect heeft. Cognitieve therapie heeft heel weinig positief effect op echte depressies. En de nieuwe vondst, heel grappig, die lijkt op spiritualiteit, maar hij is heel praktisch. Dat heet metacognitieve therapie. Dus dat is niet het denken veranderen, maar het denken over het denken veranderen.

En

een van de trucs die daarin gebruikt worden is dit. Je spreekt met jezelf af dat je elke dag, bijvoorbeeld van 7 uur tot 8 uur zavons, dat is jouw piekertijd. En de rest van de dag, maar dan moet je wel al een beetje alert zijn, de rest van de dag, zodra het gepiekeren in jou opkomt, zeg je, hallo pieker, je bent welkom, vanavond tussen 7 en 8, nu heb ik even geen tijd.

Dat klinkt zo simpel, maar wat gebeurt er eigenlijk als mensen dit werkelijk... en ze moeten dat een tijdje trainen en als het dan echt ingesleten is, dan lukt dat enigszins. En wat je dus in feite ook dan doet, is je verzet tegen het piekeren opgeven. Niet van wat is het toch kloot dat ik weer zit te piekeren, maar... Hallo pieker, je bent welkom, maar nu even niet, vanavond tussen 7 en 8. En heel goed mogelijk dat je tussen 7 en 8, dat het gewoon niet nodig is om te gaan piekeren.

Maar als het wel nodig is, dan piekert je gewoon tussen 7 en 8. En dat helpt je dan weer de rest van de dag om er mee op te houden om het uit te stellen. Dus hier zie

je al een soort praktische truc om uit dat verzet tegen het gepiekerd te komen. En dan heb je natuurlijk de gebruikelijke dingen als heel duidelijk je aandacht op iets anders richten. Zonder dat het verhaal waar je over piekert, niet bestreden worden.

En je moet ook proberen om niet in een afleiding te komen die al te destructief is. Dus niet een hele avond gaan binswatchen en zakken chips leegvreten, niet gaan zuipen en snuiven, want dat levert weer andere problemen waar je over moet gaan piekeren. Maar ik noem het dan een niet destructieve afleiding kiezen. Dus dat betekent dat je heel even tijd neemt voor je gepieken, dat je gewoon zegt oké ik ben nu aan het piekeren, laat me eens even voelen wat ik op dit moment voel. Hooguit vijf minuten en dan probeer je...

je aandacht van het verhaal naar je lijf te brengen waar op dat moment de stress zich bevindt die door jouw gedachten stelkens geïnterpreteerd worden als zeg maar als jalousie of eenzaamheid of frustratie of wat dan ook maar ga nou eens naar die pure sensatie toe in je lijf dus je kan nog de vraag stellen oké mijn gedachten zeggen nu dat ik ja eenzaam of mislukt of wat dan ook ben maar

Wat voor sensaties heb ik eigenlijk? Wat voel ik in mijn lijf? En in je lijf voel je nooit eenzaamheid of misluktheid. In je lijf voel je altijd alleen maar stress, beknelling, hardheid, koudheid eventueel. Ja, dat zijn fysieke termen. En dan probeer je er niet van af te komen. Dus je probeert heel aandachtig te kijken naar wat jouw lijf aan signalen geeft zonder ze...

te bestrijden zonder te proberen ervan af te komen met een of andere trucje als ademhaling of wat dan ook. Dus heel aandachtig toelaten is het eigenlijk. Dat is denk ik de allerbeste

manier. Ja, dat is eigenlijk de beste manier. Als mensen dat willen leren is het een hele simpele manier. Hij staat op mijn website als begeleiderbeoefening. Dus je kan hem gewoon downloaden en een paar keer afdraaien en op die manier gaan oefenen met... Het is gewoon zeg maar het zokje beoefenen.

met pijnlijke emoties. Hoe kun je je pijnlijke emoties in plaats van te bestrijden, hoe kun je ze benutten als een verdieping van zeg maar je liefdevolle contact met jezelf.

Ja, oké.

Ja, we het hebben over Rigpa als tibetaanse woord voor gewaarzijn en niet Rigpa, zeg maar, de secten in Nederland die, zeg maar, volgelingen van de voormalige leraar Surya Rinpoche, die spirituele groep noemt zich ook Rigpa. Maar we hebben het nu over

Rigpa als tibetaans woord voor gewaarzijn.

Nou, kan iedereen aanbevelen om in ieder geval dat te onderzoeken. En natuurlijk, sommige mensen vinden Dzogchen te... dat biedt te weinig houvast. En die hebben vaak een andere traditie nodig. En het boeddhisme heeft allerlei lagen van, zeg maar, van beoefening. En Mindfulness.nl is zo'n... zo'n lage ook Mindfulness.nl geeft iets meer houvast bijvoorbeeld dan puur gewaarzijn beoefenen. En heel nuttig ook om dat erbij te beoefenen.

En dan, dus dat werken met zeg maar, Rigpa. Alleen, punt is wel dat je kan lezen over Rigpa. Maar meestal denk ik heb je toch ook een live contact met een leraar nodig om ook werkelijk een soort begin van een besef van dat, zeg maar, dat fundamentele gewaarzijn dat ze dan Rigpa noemen. Om daar een soort van bewust besef van te krijgen en daar dan mee te gaan beoefenen.

als je een, ze noemen dat dan de view in het Tibetans-Buddhisme, dus dat je die non-duale essentie leert herkennen in je eigen mindstream. En vervolgens is dat dan je belangrijkste beoefening. Maar vaak heb je daar dus wel een enig contact met een leraar voor nodig.

Ja.

Als je een einde wil maken aan je lijden, ga op een spiritueel pad. Zoek een spiritueel pad. En het zoeken is op zich wel een klus op zich. Maar tegenwoordig heb je YouTube, echt zo prachtig mooie teachings zijn daarop te vinden. En je moet gewoon gaan grasduinen totdat je een teaching vindt die jou een beetje raakt. En daar dan meer teachings van lezen. En dan vooral zoek naar de teachings die jou ook aanbevelen om te beoefenen.

Zonder beoefening zijn de teachings prachtig mooi en inspirerend, maar dan word je een inspiratiejunk. Verslaafd aan inspiratie, maar je moet inspiratie omzetten in beoefening. En dat echt is maar één manier om het mentale lijden, wat veroorzaakt wordt door piekeren en door wat je in je jeugd hebt aangeleerd, om dat te overstijgen. En dat is spirituele beoefening. There is no other way around.

Tijdelijke oplossingen zijn er, maar dat is altijd een doekje voor het bloeden en het probleem wordt er alleen maar door vergroot. Dus dat is mijn welgemeend hartadvies. Zoek hem weg,

Er zijn zoveel mensen die hier mee bezig zijn en die in ieder geval een begin kunnen aanbieden van een spiritueel pad.

En als je dan eenmaal de smaak te pakken hebt, dan wordt het pad als het ware, wordt gebaand door er op te lopen. En dan vind je vanzelf je input wel.

Ja, ja, ja.

Ja.

Ja,

ja, ja, het is echt een brugfunctie. En daarbij moet je dus inderdaad ook enigszins je lessen afstemmen op je doelgroep. Sommige mensen kunnen meteen diepen in en andere mensen haken dan af en die hebben dan weer een ander soort onderricht nodig. Dat is heel normaal en helemaal oké ook.

is goed.

Ja dat is goed ik geef nog regelmatig cursussen in deze materie en het zijn bijna allemaal cursussen voor beginners dus mensen kunnen dat eens onderzoeken of dat iets voor hen is.

Ja? Ja jij ook bedankt. Ja jij ook. Collega. Doei,